Ani sensörinöral işitme kaybı (ASİK), genellikle 72 saat içinde en az 30 dB düşüşle 3 ardışık frekansta ortaya çıkan, çoğu zaman tek taraflı işitme kaybıdır. Çoğu vakada nedeni bilinmez (idiopatik), ancak çeşitli patofizyolojik mekanizmalar ve risk faktörleri düşünülür.

---

  1) ASİK nedir?

   Ani sensörinöral işitme kaybı (ASİK), iç kulak (koklea) veya işitme siniri (8. kranial sinir) kaynaklı hızlı başlangıçlı işitme kaybıdır.
Genellikle şunlardan biriyle başvurur:

• Kulakta doluluk/ tıkanıklık hissi

• Çınlama (tinnitus)

• Baş dönmesi (vertigo) eşlik edebilir

• İşitmede ani azalma

---

   2) Hangi patofizyolojik mekanizmalarla ortaya çıkar?

   ASİK’te tek bir mekanizma kanıtlanmış değildir; çoğu vaka “idiopatik” kabul edilir. Ancak aşağıdaki mekanizmalar en çok tartışılanlardır:

   A) Vasküler nedenler (iskemi)

• İç kulak, terminal arterlerle beslenir (geri dönüşümsüz iskemi riski yüksek).

• Mikroemboliler, hiperkoagülabilite, aort hastalığı, atrial fibrilasyon gibi durumlar risk artırabilir.

• Bu durumda işitme kaybı ani ve şiddetli olabilir.

   B) Viral enfeksiyonlar

• Özellikle herpes virüsleri (HSV, VZV), influenza, CMV gibi virüslerin kokleaya zarar verdiği düşünülür.

• Viral kaynaklı hasar, koklea içi hücre hasarı ve sinir hasarı ile olabilir.

   C) İmmünolojik (otoimmün) mekanizmalar

• Antikor veya immün komplekslerin iç kulakta hasar oluşturması.

• Otoimmün iç kulak hastalığı (İKH) veya sistemik otoimmün hastalıklar eşlik edebilir.

   D) Koklear membran rüptürü / perilenf fistülü

• Kafaya travma, barotravma veya ağır egzersiz sonrası iç kulak sıvısının sızması.

• Genellikle vertigo ve ani işitme kaybı birlikte olur.

   E) Nörolojik nedenler

• Akustik nevrom (vestibüler schwannom) gibi 8. kranial sinir lezyonları, ancak genelde daha yavaş ilerler.

• ASİK’te nadir ama önemli bir diferansiyel tanıdır.

   F) Ototoksik ilaçlar

• Aminoglikozidler, cisplatin gibi ilaçlar, bazen hızlı işitme kaybına yol açabilir.

---

   3) Tedaviye hangi zaman aralığında başlanmalıdır?

    ASİK, acil bir durum olarak değerlendirilir.
Tedavi etkinliği, erken başlama ile artar.

• İdeal tedavi başlangıcı: ilk 24–48 saat içinde

• Tedavi önerilen zaman aralığı: ilk 7 gün içinde

• 72 saatten sonra tedavi etkinliği azalır, fakat 14 gün içinde başlanması bazı hastalarda yarar sağlayabilir.

Erken başlanan steroid tedavisi (oral veya intratimpanik) en çok kanıtlanan yaklaşımdır.

---

   4) Hangi tetkikler yapılmalıdır?

ASİK tanısında amaç:

1. İşitme kaybını doğrulamak

2. Nedenleri dışlamak

3. Tedavi planı ve prognoz için risk faktörlerini değerlendirmek

   A) Temel değerlendirme (acil)

• Odyogram (tonal odyometri): İşitme kaybı derecesi ve tipi

• Timpanometri: Orta kulak patolojilerini ekarte etmek

• Tympanometri + otoakustik emisyonlar (OAE): Koklear fonksiyon hakkında bilgi

   B) Görüntüleme (özellikle şüphe varsa)

• MRI (Gd destekli):

  • Akustik nevrom

  • İç kulak/CP angle patolojileri

  • Vestibüler sistem lezyonları

• BT: Bazı travma veya kemik yapısı şüphesinde

   C) Laboratuvar testleri (seçici, özellikle tekrarlayan/şüpheli vakalarda)

• Tam kan sayımı, CRP/ESR

• Glukoz, lipid profili

• Trombofili paneli (özellikle genç hastada, aile öyküsü varsa)

• Otoimmün panel (ANA, RF, anti-dsDNA, vb.)

• Viral seroloji (genellikle rutin değil; klinik şüphe varsa)

  D) Diğer testler

• Vertigo varsa: ENG/VNG, vestibüler testler

• Kardiyovasküler risk varsa: EKG, EKO, doppler gibi değerlendirmeler

---

   5) Prognoz kriterleri nelerdir?

ASİK’in seyri değişkendir. İyi prognoz için en sık şu kriterler bulunur:

  İyi prognoz göstergeleri

• İşitme kaybının hafif-orta derecede olması

• Düşüşün düşük frekanslarda olması

• Erken tedavi (ilk 48 saat)

• Tedaviye hızlı yanıt

• Çınlama/vertigo olmaması (bazı çalışmalarda daha iyi seyre işaret eder)

• İlk odyogramda “kısmî” kayıp (tam kayıp değil)

  Kötü prognoz göstergeleri

• Şiddetli-derin işitme kaybı

• Tüm frekansların etkilenmesi

• Vertigo eşlik etmesi

• Geç başvuru (7 günden sonra)

• Yaşlı hasta, yüksek vasküler risk (DM, HT, hiperlipidemi)

• Otoimmün veya vasküler etyoloji şüphesi

---

   Özet (kısa)

• ASİK: 72 saat içinde ani sensörinöral işitme kaybı

• Patogenez: vasküler, viral, otoimmün, membran rüptürü gibi mekanizmalar

• Tedavi: en geç 7 gün içinde, ideal ilk 24–48 saat

• Tetkik: odyogram, timpanometri, MRI (şüphe varsa), seçici laboratuvar

• Prognoz: erken tedavi, hafif kayıp, düşük frekans tutulumu iyi, şiddetli kayıp, vertigo, geç başvuru kötü

---

Aşağıdaki şema, klinik pratikte en sık kullanılan yaklaşımları içerir. (Kılavuzlar arası küçük farklılıklar olabilir; bu nedenle kurum protokolünüzü de göz önünde bulundurmak önemlidir.)

---

1) ASİK Tedavi Protokolleri (Pratik Şema)

A) İlk adım: tanı ve acil değerlendirme

İlk 24 saat içinde:

1. Odyogram (tonal odyometri) ile işitme kaybı doğrulanır.

2. Timpanometri ile orta kulak patolojileri ekarte edilir.

3. İşitme kaybı ≥30 dB ve 3 frekansta doğrulanırsa ASİK kabul edilir.

Tedaviye hemen başlamak gerekir.
Çünkü “erken başlama” prognozu belirgin şekilde iyileştirir.

---

B) İlk basamak tedavi (1. tercih: oral steroid)

Standart başlangıç (en sık kullanılan)

Prednizolon 1 mg/kg/gün

• Maksimum 60 mg/gün

• 7–10 gün boyunca

• Sonrasında 2–3 gün içinde kademeli kesilir.

📌 Örnek:

• 70 kg hasta → 70 mg/gün prednizolon

• 7 gün sonra 40 mg, 2 gün sonra 20 mg, sonra kesim

Alternatif (bazı merkezlerde)

• Metilprednizolon 48–60 mg/gün (7–10 gün)

---

C) İkinci basamak (oral steroid kontrendike veya yan etki riski yüksekse)

İntratimpanik steroid (ITS)

• Deksametazon 4 mg/ml veya triamcinolone acetonide

• Haftada 1–2 kez, 2–4 hafta

• Oral steroidle eş zamanlı veya tek başına uygulanabilir.

📌 Kullanım endikasyonları

• Oral steroid kontrendike

• Diyabet, hipertansiyon, gastrit gibi steroid yan etkileri riski yüksekse

• İlk tedaviye yanıt yoksa (salvo tedavi)

---

D) Hiperbarik oksijen tedavisi (HBOT)

Klinik olarak etkili olduğu gösterilen seçeneklerden biri

• Özellikle ilk 2 hafta içinde başlanırsa daha yararlı olabilir.

📌 Kullanım alanı

• Oral steroid + ITS ile yanıt alınamayan hastalarda

• Şiddetli işitme kaybı olanlarda

---

E) İlave/ destekleyici tedavi seçenekleri (kanıt düzeyi değişkendir)

1. Vazodilatör / mikrocirülasyon destekleyiciler

• Pentoksifilin (bazı merkezlerde)

• Ginkgo biloba (kanıt sınırlı)

2. Antiviral tedavi

• Standart değildir; sadece şüphe varsa (ör. herpes enfeksiyonu bulgusu)

3. Antikoagülan / antiagregan

• Genel olarak rutin kullanılmaz

• Vasküler neden şüphesi varsa ve hekim kararıyla

---

2) Ayırıcı Tanı Akışı (Pratik Algoritma)

ASİK şüphesi ile gelen hasta → hızlı ayırıcı tanı

1) Önce dış kulak/orta kulak sorunları ekarte edilir

• Otoskopi

• Timpanometri

Orta kulak sıvısı, seröz otitis, perforasyon gibi durumlar varsa:

• ASİK değil → yönlendirme/tedavi

---

2) Gerçek sensörinöral işitme kaybı doğrulanır

• Odyogram: sensörinöral tipte kayıp

---

3) Aciliyetle başlatılacak tedavi

• Oral steroid (veya ITS)

• Düşük eşik: “bekle-gör” yok

---

4) Vertigo veya nörolojik bulgu var mı?

Evet ise:

• MRI (Gd destekli) zorunlu düşünülür

• Beyin sapı / CP angle lezyonları

• Vestibüler nörinit, beyin damar olayı gibi nedenler değerlendirilir

Hayır ise:

• Standart ASİK protokolü

---

5) Tedaviye yanıt değerlendirmesi

7–14 gün içinde odyogram tekrarı

• İyileşme varsa: takip

• İyileşme yoksa veya kötüleşme varsa:

  • İntratimpanik steroid

  • HBOT

  • Yeniden değerlendirme (MRI, otoimmün/ vasküler panel)

---

3) Hızlı “Klinik Özet”