Akut rinosinüzit, burun boşluğu ve paranazal sinüslerin mukozasının ani başlangıçlı (≤4 hafta) inflamasyonudur. Çoğu olgu viral üst solunum yolu enfeksiyonunun (soğuk algınlığı) uzantısıdır; daha az bir kısmı bakteriyeldir.

---

   1) En sık hangi patojenlerle gelişir?

🔹 Viral (en sık)

• Rinovirüs

• İnfluenza virüsü

• Parainfluenza virüsü

• Adenovirüs

Akut rinosinüzitlerin yaklaşık %90–98’i viral kökenlidir.

🔹 Bakteriyel (daha nadir)

En sık:

• Streptococcus pneumoniae

• Haemophilus influenzae

• Moraxella catarrhalis (özellikle çocuklarda)

Daha nadir:

• Staphylococcus aureus

• Anaerop bakteriler (özellikle odontojenik sinüzitte)

---

   2) Hangi anatomik bölgede başlar?

En sık enfeksiyonun başladığı ve tıkandığı bölge:

🔹 Ostiomeatal kompleks

• Orta meatus bölgesinde yer alır

• Maksiller, frontal ve anterior etmoid sinüslerin drenaj yoludur

• Ödem ve sekresyon artışı burada tıkanmaya yol açar → sekresyon retansiyonu → enfeksiyon gelişimi

En sık tutulan sinüs:
✔ Maksiller sinüs

---

  3) Hangi hasta grubunda daha sık görülür?

• Okul öncesi ve okul çağı çocukları

• Üst solunum yolu enfeksiyonu geçirenler

• Alerjik rinitli hastalar

• Sigara içenler

• Anatomik varyasyonları olanlar (septum deviasyonu vb.)

• İmmünsüpresif bireyler

Çocuklarda erişkinlere göre daha sık görülür.

---

   4) Hangi semptomlarla ortaya çıkar?

Majör semptomlar

• Nazal obstrüksiyon (burun tıkanıklığı)

• Pürülan nazal akıntı (ön veya arka akıntı)

• Yüz ağrısı/basınç hissi

• Koku almada azalma

Minör semptomlar

• Ateş (daha çok çocuklarda)

• Diş ağrısı (üst molar)

• Öksürük (özellikle gece)

• Halsizlik

• Baş ağrısı

• Kulakta dolgunluk hissi

---

   5) Hangi durumlarda antibiyotik tedavisi gerekir?

Akut rinosinüzitlerin çoğu viral olduğu için ilk etapta antibiyotik verilmez.

Antibiyotik gerektiren durumlar (Akut bakteriyel rinosinüzit düşündüren kriterler):

1. Semptomların 10 günden uzun sürmesi ve düzelme olmaması

2. Şiddetli başlangıç:

   • ≥39°C ateş

   • Pürülan akıntı

   • En az 3–4 gün süren belirgin yüz ağrısı

3. “Double worsening” (çift kötüleşme):

   • İlk birkaç gün iyileşme

   • Ardından tekrar kötüleşme

---

    6) İlk tercih antibiyotik

• Amoksisilin-klavulanat (ilk seçenek)

• Penisilin alerjisinde alternatifler değerlendirilir (doksisiklin, bazı sefalosporinler vb.)

Tedavi süresi:

• Erişkin: genellikle 5–7 gün

• Çocuk: 10–14 gün

---

   Kısa Özet

---

🔎 Akut – Subakut – Kronik Rinosinüzit Karşılaştırması

---

   Kronik Rinosinüzit Alt Tipleri

1. Nazal polipsiz

2. Nazal polipli

3. Alerjik fungal rinosinüzit

4. İmmün yetmezliğe bağlı

---

   Rinosinüzit Komplikasyonları

Komplikasyonlar nadirdir ancak özellikle akut bakteriyel olgularda görülebilir.

---

👁 Orbital Komplikasyonlar (en sık)

Çocuklarda daha sık görülür.

• Preseptal selülit

• Orbital selülit

• Subperiostal apse

• Orbital apse

• Kavernöz sinüs trombozu

Bu tabloya Chandler sınıflaması denir.

---

    İntrakraniyal Komplikasyonlar

• Epidural apse

• Subdural apse

• Beyin apsesi

• Menenjit

Özellikle frontal sinüs enfeksiyonlarında risk artar.

---

🦴 Kemik Komplikasyonu

• Frontal kemik osteomiyeliti

• Pott puffy tumor (frontal kemik subperiostal apse)

---

    Acil Sevk Gerektiren Bulgular

• Göz çevresinde şişlik/kızarıklık

• Görme azalması

• Çift görme

• Şiddetli baş ağrısı

• Ense sertliği

• Bilinç değişikliği

---

    Kronik Rinosinüzitte Tedavi Yaklaşımı

• İntranazal kortikosteroid sprey (uzun süreli)

• Serum fizyolojik irrigasyon

• Alerji kontrolü

• Gerekirse kısa süreli antibiyotik

• Medikal tedaviye dirençte: Endoskopik sinüs cerrahisi

---

   Çocuk – Erişkin Akut Rinosinüzit Farkları

Aşağıda klinikte ve sınavlarda önemli olan temel farkları özetledim:

---

📊 Genel Karşılaştırma

---

👃 Anatomik Farklar (Klinik Önemi)

• Maksiller ve etmoid sinüsler doğumda mevcuttur → küçük çocukta sinüzit olabilir

• Frontal sinüsler 6–8 yaş sonrası gelişir → küçük çocukta frontal sinüzit beklenmez

• Etmoid sinüs medial orbital duvara çok yakın → çocukta orbital komplikasyonlar daha sık

---

🧪 Klinik İpuçları (TUS/Uzmanlık Soruları İçin)

• Çocukta uzamış gece öksürüğü + pürülan akıntı → akut bakteriyel rinosinüzit düşün

• 10 günü aşan burun akıntısı → antibiyotik endikasyonu

• Göz kapağında ödem → orbital komplikasyon araştır

---

⚠️ Neden Çocukta Daha Sık?

• Adenoid hipertrofisi (rezervuar görevi görür)

• Sık viral enfeksiyon

• Eustachi disfonksiyonu

• İmmün sistemin olgunlaşmamış olması