Akut bakteriyel rinosinüzit (ABRS), çoğu zaman viral üst solunum yolu enfeksiyonunu (ÜSYE) takiben gelişir. Ayırıcı tanıda temel amaç viral rinosinüzit (soğuk algınlığı) ile bakteriyel enfeksiyonu klinik olarak ayırt etmektir; çünkü görüntüleme ve kültür genellikle rutin tanıda kullanılmaz.

---

🔎 Viral ve Bakteriyel Rinosinüzit Ayrımı

Klinik ayrım büyük ölçüde semptom süresi ve seyri üzerine kuruludur.

1️⃣ Viral Rinosinüzit (Akut viral ÜSYE)

• Semptom süresi <10 gün

• Günler içinde kademeli düzelme

• Burun akıntısı (seröz/mukoid), tıkanıklık

• Hafif–orta yüz ağrısı

• Düşük dereceli ateş olabilir

• Genellikle 5–7. günde pik yapar, sonra geriler

👉 Antibiyotik gerekmez.

---

2️⃣ Akut Bakteriyel Rinosinüzit (ABRS)

Aşağıdaki 3 klinik paternden biri varsa bakteriyel enfeksiyon düşünülür:

✔️ A) Persistan semptomlar

• ≥10 gün sürer

• Klinik düzelme yoktur

✔️ B) Şiddetli başlangıç

• ≥39°C ateş

• Pürülan nazal akıntı

• Yüz ağrısı

• En az 3–4 gün sürer

✔️ C) “Çift kötüleşme” (Double sickening)

• İlk viral enfeksiyon sonrası kısmi düzelme

• Ardından yeniden kötüleşme

  • Artan ateş

  • Artan pürülan akıntı

  • Artan yüz ağrısı

Bu tablo bakteriyel süperenfeksiyonu düşündürür.

---

💊 Antibiyotik Başlama Kararı

Antibiyotik başlanması aşağıdaki klinik göstergelere dayanır:

🔹 Antibiyotik önerilen durumlar:

• Yukarıdaki 3 klinik kriterden biri mevcutsa

• Şiddetli semptomlar

• Komplikasyon riski yüksek hastalar:

  • İmmünsüpresyon

  • Diyabet

  • İleri yaş

  • Anatomik sinüs anomalileri

---

🔹 İzlem (Watchful waiting) uygun olabilir:

• Hafif–orta semptom

• Komplikasyon riski düşük

• Hasta yakın izlenebiliyorsa (48–72 saat içinde değerlendirme)

Semptomlar kötüleşirse antibiyotik başlanır.

---

💉 İlk Tercih Antibiyotik

Kılavuzlara göre (örn. Infectious Diseases Society of America):

• Amoksisilin-klavulanat ilk seçenektir

• Tedavi süresi:

  • Erişkinde: 5–7 gün

  • Çocukta: 10–14 gün

Makrolidler ve TMP-SMX direnç nedeniyle önerilmez.

---

🚨 Acil Değerlendirme Gerektiren Bulgular (Komplikasyon Şüphesi)

• Periorbital ödem/eritem

• Görme değişikliği

• Şiddetli baş ağrısı

• Nörolojik defisit

• Ense sertliği

Bu durumda görüntüleme (BT) ve acil uzman konsültasyonu gerekir.

---

📌 Özet

---

👨‍⚕️ ERİŞKİNDE ABRS YAKLAŞIMI

1️⃣ ÜSYE semptomu var (burun akıntısı + tıkanıklık ± yüz ağrısı)

⬇

2️⃣ Süre ve klinik paterni değerlendir

✔ <10 gün ve düzeliyor
→ Viral → ❌ Antibiyotik verme

✔ ≥10 gün ve düzelme yok
→ ABRS düşün

✔ ≥39°C ateş + pürülan akıntı + yüz ağrısı (≥3–4 gün)
→ ABRS

✔ Çift kötüleşme (double sickening)
→ ABRS

---

3️⃣ ABRS varsa

🔹 Hafif–orta, komplikasyon riski düşük:

→ 48–72 saat watchful waiting düşünülebilir

🔹 Şiddetli / riskli hasta:

→ Hemen antibiyotik

---

4️⃣ Antibiyotik seçimi

İlk tercih:
Amoksisilin-klavulanat

Kılavuz önerisi: Infectious Diseases Society of America

• Süre: 5–7 gün

• Yüksek doz düşün:

  • 65 yaş

  • Son 3 ayda antibiyotik

  • Hastanede yatış öyküsü

  • Ağır enfeksiyon

Alternatifler (penisilin alerjisi):

• Doksisiklin

• Solunum florokinolonu (rezerv)

---

👶 ÇOCUKTA ABRS YAKLAŞIMI

Çocuklarda klinik kriterler biraz daha nettir.

1️⃣ Tanı kriterleri

✔ ≥10 gün burun akıntısı + öksürük (düzelme yok)
✔ Şiddetli başlangıç: ≥39°C ateş + pürülan akıntı (≥3 gün)
✔ Çift kötüleşme

---

2️⃣ Tedavi kararı

🔹 Şiddetli başlangıç veya çift kötüleşme
→ Hemen antibiyotik

🔹 Persistan ama hafif semptom
→ 3 gün gözlem veya direkt antibiyotik (klinik tercihe bağlı)

---

3️⃣ Antibiyotik

İlk tercih:
Amoksisilin-klavulanat

• Süre: 10–14 gün

• Yüksek doz gerekli olabilir:

  • Kreşe giden

  • <2 yaş

  • Direnç riski yüksek bölgede yaşayan

---

🚨 Çocukta acil yönlendirme bulguları

• Periorbital ödem

• Göz hareketlerinde kısıtlılık

• Şiddetli baş ağrısı

• Nörolojik bulgu

Orbital komplikasyon riski çocukta daha yüksektir.